W skrócie
- W starożytnej Grecji zwycięzcy igrzysk otrzymywali wieniec z gałązek oliwnych, a nie medal.
- Na pierwszych nowożytnych igrzyskach w Atenach w 1896 roku zwycięzca dostawał medal srebrny, a nie złoty.
- Złote medale wprowadzono dopiero w 1904 roku, podczas igrzysk w St. Louis.
- Współczesny złoty medal olimpijski jest wykonany głównie ze srebra, pokrytego cienką warstwą złota.
Spis treści
- Skąd wzięła się tradycja nagradzania sportowców medalem?
- Dlaczego pierwsi zwycięzcy nowożytnych igrzysk dostawali srebro?
- Kiedy złoty medal stał się najwyższym trofeum na podium?
- Jak zmieniał się sposób wręczania medali?
- Co symbolizują pierścienie olimpijskie i wzory na medalach?
- Z czego faktycznie wykonany jest złoty medal olimpijski?
- Co historia medalu mówi o wyborze nagrody na dzisiejsze zawody?
Skąd wzięła się tradycja nagradzania sportowców medalem?
W starożytnej Grecji zwycięzca igrzysk olimpijskich nie otrzymywał żadnej nagrody materialnej – dostawał wieniec upleciony z gałązek świętego drzewa oliwnego rosnącego w Olimpii, zwany kotinos. Wieniec symbolizował honor i chwałę, a nie wartość rynkową, bo sama idea igrzysk opierała się na czystej rywalizacji, nie na gratyfikacji finansowej. Dopiero wraz z odrodzeniem igrzysk olimpijskich w 1896 roku w Atenach tradycja nagradzania zwycięzców zaczęła ewoluować w stronę formy, którą znamy dzisiaj – metalowego medalu.
Dlaczego pierwsi zwycięzcy nowożytnych igrzysk dostawali srebro?
Na pierwszych nowożytnych igrzyskach w Atenach w 1896 roku najwyższym trofeum, jakie mógł zdobyć sportowiec, był medal srebrny wraz z gałązką oliwną nawiązującą do antycznej tradycji – złotego medalu wtedy jeszcze nie było. Drugie miejsce nagradzano medalem brązowym, a trzeciego miejsca w ogóle nie honorowano osobnym medalem. Taki dwustopniowy system, dziś trudny do wyobrażenia przy patrzeniu na współczesne podium z trzema stopniami, obowiązywał aż do kolejnych igrzysk na przełomie wieku.
Kiedy złoty medal stał się najwyższym trofeum na podium?
Złote medale pojawiły się po raz pierwszy podczas III Igrzysk Olimpijskich w St. Louis w 1904 roku – dopiero wtedy ukształtował się znany dziś trójstopniowy podział na złoto, srebro i brąz. Od tego momentu złoto konsekwentnie kojarzone jest z pierwszym miejscem i najwyższym osiągnięciem sportowym, choć przez pierwsze osiem lat nowożytnych igrzysk to właśnie srebro pełniło tę rolę. Do 1924 roku włącznie każde igrzyska miały własny, osobno projektowany medal, co dodatkowo pokazuje, jak długo trwało wypracowanie jednolitej formy nagrody olimpijskiej.
Jak zmieniał się sposób wręczania medali?
Od igrzysk w Paryżu w 1900 roku medale zaczęto przypinać do piersi zawodników, a wcześniej sposób ich wręczania nie był jeszcze ujednolicony – medale z tych samych igrzysk miały nawet nietypowy, prostokątny kształt zamiast okrągłego. Dopiero od Igrzysk Olimpijskich w Rzymie w 1960 roku medale zawiesza się na szyi sportowców na wstążce, czyli w formie znanej każdemu, kto choć raz oglądał ceremonię dekoracji medalowej. Do 1928 roku, do igrzysk w Amsterdamie, wszystkie medale wręczano podczas ceremonii zamknięcia igrzysk, a nie bezpośrednio po zawodach w danej konkurencji, jak ma to miejsce dzisiaj.
Co symbolizują pierścienie olimpijskie i wzory na medalach?
Pięć splecionych pierścieni olimpijskich, obecnych dziś na fladze i wielu elementach identyfikacji igrzysk, po raz pierwszy pojawiło się na awersie medalu dopiero podczas igrzysk w Barcelonie w 1992 roku – wcześniej motyw ten nie był standardowym elementem samego medalu. Nazwa dyscypliny sportowej, w której zawodnik zdobył medal, widnieje na krążku od Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Grenoble w 1968 roku, co ułatwiło identyfikację medalu po latach, gdy trofeum trafiało na przykład do muzeum lub kolekcji rodzinnej. Współcześnie projekt medalu każdorazowo przygotowuje komitet organizujący dane igrzyska, ale musi on zostać zaakceptowany przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski, dzięki czemu każda edycja igrzysk ma swój niepowtarzalny wzór przy zachowaniu tych samych podstawowych zasad.
Z czego faktycznie wykonany jest złoty medal olimpijski?
Złoty medal olimpijski wbrew nazwie nie jest wykonany z litego złota – jego rdzeń stanowi przede wszystkim srebro, pokryte na wierzchu cienką warstwą złota. Brązowy medal to w praktyce stop miedzi z niewielkim dodatkiem cynku i cyny, czyli klasyczny brąz, a nie osobny, rzadki metal szlachetny. Taka konstrukcja nie umniejsza wartości sportowej trofeum, ale pokazuje, że o prestiżu medalu decyduje przede wszystkim to, co reprezentuje, a nie sama ilość szlachetnego kruszcu użytego do jego wykonania.
Co historia medalu mówi o wyborze nagrody na dzisiejsze zawody?
Historia pokazuje, że forma medalu olimpijskiego zmieniała się przez ponad sto lat, a mimo to jego znaczenie nigdy nie zależało wyłącznie od materiału, tylko od tego, jak precyzyjnie oddawał rangę rywalizacji i moment, w którym został zdobyty. Ta sama zasada sprawdza się przy organizacji lokalnych, amatorskich czy szkolnych zawodów – medal sportowy z indywidualnym projektem, dopasowanym do konkretnej dyscypliny i wydarzenia, buduje więcej prestiżu niż uniwersalny, standardowy krążek kupiony bez zastanowienia. W naszej ofercie personalizacja obejmuje zarówno kształt zawieszki, jak i grawer na medalu, dzięki czemu nawet niewielkie, lokalne zawody mogą mieć nagrodę zaprojektowaną z taką samą uwagą, jak wielkie wydarzenia sportowe.
Podsumowanie
- Tradycja nagradzania sportowców sięga starożytnej Grecji, gdzie zwycięzcy otrzymywali wieniec z gałązek oliwnych, a nie medal.
- Na pierwszych nowożytnych igrzyskach w 1896 roku najwyższym trofeum był medal srebrny – złoto wprowadzono dopiero w 1904 roku.
- Sposób wręczania medali zmieniał się przez dekady – od przypinania do piersi po zawieszanie na szyi na wstążce.
- Złoty medal olimpijski jest w rzeczywistości wykonany głównie ze srebra pokrytego warstwą złota.
